We gingen domweg

We gingen domweg

Over de evacuatie van Amersfoort en Hooglanderveen op 10 mei 1940

Op 10 mei zal het 81 jaar geleden zijn dat Edam en Volendam overspoeld werden met vluchtelingen. De Duitsers waren die dag Nederland binnengevallen en de bevolking langs de Grebbelinie werd hals over kop weggevoerd naar Noord-Holland.

De bevolking van Hoogland en Hooglanderveen begaf zich op fietsen of te voet naar de haven van Spakenburg. Ze hadden gauw wat spullen in kussenslopen gestopt, want koffers hadden de meeste dorpelingen niet. Hun vertrek was dramatisch. Terwijl zij op weg gingen, staken Nederlandse soldaten 178  van hun huizen en boerderijen in brand. Bijna niemand van hen wist waar de boten in Spakenburg hen naar toe zouden brengen, niemand wist waneer ze terug zouden keren. Het enige wat ze wisten was dat hun dorp brandde. De rookwolken trokken over Amersfoort, waar de bevolking (44.000 inwoners) zich ook klaarmaakte voor een vertrek, Voor hen stonden treinen klaar die hen naar Alkmaar brachten.

Geheime voorbereiding
De voorbereiding van die volksverhuizing was al begonnen in september 1939. De ministeries van Defensie en Binnenlandse Zaken vroegen de burgemeesters om absolute geheimhouding. Zij moesten alles in het geheim voorbereiden. In Edam en Volendam werd bij bakkers geïnformeerd hoeveel meel zij in voorraad hadden, bij slagers hoeveel vlees en of ze snel aan nieuwe slachtdieren konden komen. De voorraad aardappelen en erwten werd geïnventariseerd, er werd stro aangekocht - veel evacués zouden eerst in schuren opgevangen worden -, noodhospitaaltjes werden ingericht.

Damhotel
Vrijdagavond 10 mei arriveerden in het donker de eerste boten in de haven van Edam, terwijl afgesproken was dat die in Volendam zouden aanmeren. Daar stonden trams klaar om de vluchtelingen naar Edam te brengen. Nu werden ze met vrachtwagens naar het Damhotel gebracht, waar burgemeester Van Baar hen ’s nachts toesprak. Sommige gezinnen konden meteen naar hun logeeradres, andere werden ondergebracht in schuren waar ze zich te rusten legden op het uitgespreide stro. De situatie in Volendam en Edam was nijpend omdat een deel van de gemeente onder water was gezet, waardoor ook een deel van de eigen bevolking opgevangen moest worden.
Op zaterdag 11 mei arriveerden de laatste boten.

Vernielingen aan Voorhaven
In het boek We gingen domweg beschrijft Henk van Middelaar de voorbereiding van de evacuatie, die een goed inzicht geeft in de samenleving van die tijd. Aan de hand van getuigenverslagen krijgt de lezer een levendig beeld van de vlucht op 10 me. In het laatste deel van het boek beschrijft hij het gedoe waarmee de gemeentes te maken krijgen als de vluchtelingen vertrokken zijn.: rekeningen, verdwenen spullen, schadeclaims. Zo dient een bewoner aan de Voorhaven in Edam een lijst in met maar liefst 27 spullen die in zijn huis vernield werden door de 23 vluchtelingen.
Maandenlang zijn de burgemeesters druk met het afwikkelen van de kosten en ondertussen zijn de Duitsers de baas in Nederland.

Het boek We gingen domweg is uitgegeven door Uitgeverij Brooklyn, en kost 18,95.
Vanaf 19 april zal het boek te koop zijn.

 




We gingen domweg

Over de evacuatie van Amersfoort en Hooglanderveen op 10 mei 1940

Op 10 mei zal het 81 jaar geleden zijn dat Edam en Volendam overspoeld werden met vluchtelingen. De Duitsers waren die dag Nederland binnengevallen en de bevolking langs de Grebbelinie werd hals over kop weggevoerd naar Noord-Holland.

De bevolking van Hoogland en Hooglanderveen begaf zich op fietsen of te voet naar de haven van Spakenburg. Ze hadden gauw wat spullen in kussenslopen gestopt, want koffers hadden de meeste dorpelingen niet. Hun vertrek was dramatisch. Terwijl zij op weg gingen, staken Nederlandse soldaten 178  van hun huizen en boerderijen in brand. Bijna niemand van hen wist waar de boten in Spakenburg hen naar toe zouden brengen, niemand wist waneer ze terug zouden keren. Het enige wat ze wisten was dat hun dorp brandde. De rookwolken trokken over Amersfoort, waar de bevolking (44.000 inwoners) zich ook klaarmaakte voor een vertrek, Voor hen stonden treinen klaar die hen naar Alkmaar brachten.

Geheime voorbereiding
De voorbereiding van die volksverhuizing was al begonnen in september 1939. De ministeries van Defensie en Binnenlandse Zaken vroegen de burgemeesters om absolute geheimhouding. Zij moesten alles in het geheim voorbereiden. In Edam en Volendam werd bij bakkers geïnformeerd hoeveel meel zij in voorraad hadden, bij slagers hoeveel vlees en of ze snel aan nieuwe slachtdieren konden komen. De voorraad aardappelen en erwten werd geïnventariseerd, er werd stro aangekocht - veel evacués zouden eerst in schuren opgevangen worden -, noodhospitaaltjes werden ingericht.

Damhotel
Vrijdagavond 10 mei arriveerden in het donker de eerste boten in de haven van Edam, terwijl afgesproken was dat die in Volendam zouden aanmeren. Daar stonden trams klaar om de vluchtelingen naar Edam te brengen. Nu werden ze met vrachtwagens naar het Damhotel gebracht, waar burgemeester Van Baar hen ’s nachts toesprak. Sommige gezinnen konden meteen naar hun logeeradres, andere werden ondergebracht in schuren waar ze zich te rusten legden op het uitgespreide stro. De situatie in Volendam en Edam was nijpend omdat een deel van de gemeente onder water was gezet, waardoor ook een deel van de eigen bevolking opgevangen moest worden.
Op zaterdag 11 mei arriveerden de laatste boten.

Vernielingen aan Voorhaven
In het boek We gingen domweg beschrijft Henk van Middelaar de voorbereiding van de evacuatie, die een goed inzicht geeft in de samenleving van die tijd. Aan de hand van getuigenverslagen krijgt de lezer een levendig beeld van de vlucht op 10 me. In het laatste deel van het boek beschrijft hij het gedoe waarmee de gemeentes te maken krijgen als de vluchtelingen vertrokken zijn.: rekeningen, verdwenen spullen, schadeclaims. Zo dient een bewoner aan de Voorhaven in Edam een lijst in met maar liefst 27 spullen die in zijn huis vernield werden door de 23 vluchtelingen.
Maandenlang zijn de burgemeesters druk met het afwikkelen van de kosten en ondertussen zijn de Duitsers de baas in Nederland.

Het boek We gingen domweg is uitgegeven door Uitgeverij Brooklyn, en kost 18,95.
Vanaf 19 april zal het boek te koop zijn.

 




BASE-it Computers De Boer Accountants Harmonie Kapper Sjoerd Lux Photograpy Cor Kes Ronald Schot Smits Web Stadskrant adverteren Uitgeverij De Stad Hotel Restaurant De Fortuna schoonmaak & opruimbedrijf HARRIE
Facebook