Max Liebermann voelde zich thuis in Edam (slot)

Max Liebermann voelde zich thuis in Edam (slot)

Boek over zijn verblijf en werk in Amsterdam met uitstapjes naar de kleine kaasstad
 

Bij uitgeverij de Buitenkant in Amsterdam is een prachtige uitgave verschenen gewijd aan de Duits-Joodse schilder Max Liebermann. Liebermann (1847-1935) bezocht vanaf eind 19e eeuw regelmatig Amsterdam waar hij logeerde en werkte en maakte van daar uit ook uitstapjes naar omliggende plaatsen.

In Amsterdam legde hij onder meer de Jodenhoek vast, waar het stadsbestuur in 1910 een begin had gemaakt met de onteigening en afbraak van enkele straten. J.F. Heijbroek (oud-conservator bij het Rijksmuseum) is de schrijver van het boekwerk over de vermaarde schilder. In twee edities schenken we aandacht aan zijn Edamse werken.
Het boek kunt u verkrijgen via de lokale boekhandel!

Touwslagers
Het schilderij dat hij vermoedelijk in zijn atelier in Berlijn maakte en dat sinds 1916 in het bezit is van het Metropolitan Museum in New York, toont de touwslagers aan het werk op de Zuiderzeevesting.

Kettingbrug
De lijnbaan was een thema dat hij al in 1887 in Katwijk had geschilderd. Liebermann maakte twee verschillende versies van dit onderwerp. De tekening die in 2018 bij Grisebach in Berlijn werd geveild, is de voorstudie voor het schilderij uit het Metropolitan Museum of Art in New York. In de verte is de Kettingbrug te zien.

Van de touwslagers maakte hij nog een andere versie, waarbij de mannen dit keer met hun rug naar de beschouwer weergegeven zijn. Deze schilderijen van de lijnbaan in Edam staan niet op zichzelf.

Nieuwehaven
Een ander schilderij dat hij van Edam maakte, is vermoedelijk een gezicht over de Nieuwehaven, waar in 1913 de kunstenaar W.O.J. Nieuwenkamp zijn atelier bouwde.

De Proeve
Tegenover de Grote of St. Nicolaaskerk ligt aan de noordkant van Edam het van oorsprong zestiende-eeuwse Proveniershuis. Liebermann schilderde dit gebouw vanaf de J.C. Brouwersgracht die er voor langs loopt.

Gratis wonen
De gracht is genoemd naar de stichter van deze liefdadigheidsinstelling Jan Claasz Brouwers. De vrijwel haaks op elkaar staande vleugels bevatten tezamen zestien woningen voor arme, behoeftige mensen, die er gratis mochten wonen. In ruil voor preuves in de vorm van voedsel, drank en turf moesten de bewoners bij overlijden hun inboedel aan het huis nalaten. Dit gebruik heeft in het Proveniershuis in Edam tot 1970 bestaan.

Renovatie
De ingangen van de huisjes zijn voorzien van bovenlichten; de vensters hebben merendeels achttiende-eeuwse schuiframen.
Het complex is in 1986/’87 geheel gerenoveerd. Het schilderij is verkocht aan de Moderne Galerie (Belvedere) in Wenen. Liebermann heeft in 1907 ook het Proveniershuis in Haarlem geschilderd. Dat maakt thans deel uit van de collectie van de Kunsthalle in Bremen.

Schetsen
Omdat veel schetsboeken van hem al vrij snel uit elkaar zijn gehaald, is het moeilijk na te gaan hoe hij precies te werk ging. Van zijn bezoek aan Edam zijn bijvoorbeeld de twee uitgewerkte tekeningen bewaard gebleven van de kinderen op de Damsluis en de touwslagers bij de lijnbaan. Daaruit is op te maken dat de schilderijen van Edam vermoedelijk niet ter plekke zijn gemaakt.

‘Alles geschilderd’
In het Max Liebermann. Holländisches Skizzenbuch uit 1911 zijn bovendien twee studies opgenomen van een oudere man die wat onderuitgezakt op een van de banken op de Damsluis zi.t Diezelfde figuur is terug te vinden op het schilderij met de kinderen uit het museum in Winterthur. Aan het eind van zijn kortstondige verblijf in Edam schreef Liebermann dat hij wel ongeveer alles in het stadje had geschilderd dat de moeite waard was.

‘Max Liebermann in Amsterdam’ J.F. Heijbroek. € 18,50. ISBN978 94 90913 97 7.




BASE-it Computers De Boer Accountants Harmonie Kapper Sjoerd Lux Photograpy Cor Kes Ronald Schot Smits Web Stadskrant adverteren Uitgeverij De Stad Hotel Restaurant De Fortuna schoonmaak & opruimbedrijf HARRIE
Facebook