- Doos vol herinneringen aan verzetsstrijder Egbert Snijder en de oorlog

- Doos vol herinneringen aan verzetsstrijder Egbert Snijder en de oorlog

“Mijn vader is met jouw opa opgepakt en gefusilleerd”

Na het recente overlijden van zijn vader Luuk werd Egbert Snijder eigenaar van een doos vol familieherinneringen aan zijn opa, de gefusilleerde verzetsstrijder en naamgenoot Egbert Snijder. Het bracht de oorlogstijd in ene heel dichtbij. En het wekte zijn nieuwsgierigheid. Thuis werd er niet heel veel gepraat over de bezettingsperiode en de gevolgen voor het gezin. De vader van Ina Beets werd samen met Egbert Snijder opgepakt. Iets later werden zij in Haarlem vermoord door de Duitsers. Ze was pas drie jaar maar heeft nog haarscherpe herinneringen aan die periode. Jan Harmsen is zoon van twee ouders die in het Waterlandse verzet zaten. In gesprek met elkaar kwamen veel verhalen en herinneringen over die tijd op tafel.

De doos met spullen bestaat uit foto’s van de herbegrafenis van Egbert Snijder op 17 november 1945. Maar ook een lepel, gesmokkeld uit de gevangenis aan de Weteringschans in Amsterdam, met daarin de namen van zijn dierbaren gekrast, is een waardevolle herinnering. Evenals de pasjes uit het verzet, het postuum verleende verzetskruis, enkele documenten, schoolrapporten, een trouwboekje en de oude typemachine van de Edamse verzetsman.

Ondergedoken
Snijder, in januari 1945 commandant van de Waterlandse  Knokploeg (KP) was in die dagen ondergedoken bij de familie De Boer in de Wilhelminalaan in Purmerend. Volgens Ina Beets-De Boer een groot huis dat door twee families werd bewoond, waaronder haar ouders. Haar boomlange vader (2,04) was vol overtuiging het verzet in gegaan. Hij had eerder in Frankrijk de repressieve kant van de nazi’s gezien en kwam terug met de vurige overtuiging dat hij zich moest verzetten. Zijn vrouw Marie ging volledig met hem mee. Zo werd hun Purmerendse woning een van de onderkomens waar verzetsmensen konden onderduiken, waar plannen werden gesmeed en wapendroppings voorbereid.

Hein Schilder
Het was soms een komen en gaan van mensen, weet Ina nog. Mensen als Hein Schilder (Madoet), Piet Smit (vader van de latere wethouder Martijn Smit), Kees Bootsman (schrijver van diverse boeken over Edam en Volendam), Piet Spaander en ook Egbert Snijder vonden hier een schuilplaats.

Afluisterpraktijken
Tijdens de hongerwinter van 1945 werd de familie de Boer verraden door een plaatsgenote, Janny de Boer, genaamd. Een felle NSB’er die getuige was geweest van verzetsactiviteiten in de Purmer. Deze stonden in verband met de liquidatie van de Purmerendse (en later ook Edamse) NSB-burgmeester van Baak en Edammer Jan de Boer, adjudant van Van Baak. Laatstgenoemden werden door Maarten Buijten afgeluisterd vanuit een kast op het Edamse stadhuis. Daar hoorde hij over plannen om enkele Edamse verzetsmensen, waaronder Snijder en Jan Molenaar, de opa van Jan Harmsen, op te pakken.

Die plannen werden ook deels in gang gezet. Onder meer werd agent Scheers opgepakt. En korpscommandant Boone. Bij andere families werden geen verzetsmensen gevonden.

Liquidatie
Hierna werd in overleg met landelijke kopstukken besloten om Van Baak en De Boer te ontvoeren en uit te schakelen. Er volgde een provisorische terechtstelling nabij De Rijp. Waarna de twee bestuurders op 31 januari werden geliquideerd.

Misvatting
Nadat Janny de Boer de woning van Klaas en Marie de Boer aanwijst als verzetshaard, en de Duitsers in eerste instantie een verkeerde woning binnenvallen, waardoor een deel van de verzetsactiviteiten en illegale werkers kunnen verdwijnen, blijven Egbert Snijder en Klaas de Boer wel ‘thuis’. 
Een misvatting die hun het leven zal gaan kosten.

Dierbare kus
- Duitse soldaten vallen die dag alsnog de woning binnen en pakken Snijder, die nog over de schutting probeert te vluchten, en De Boer op. De driejarige Ina krijgt nog net een kus van haar vader. Dit nadat moeder Marie hem bijna beveelt om zijn dochtertje gedag te zeggen,. Iets wat hij in eerste instantie niet wil omdat hij schurft heeft. “Die kus is me nog steeds dierbaar”, vertelt Ina.

Aan Egbert junior vertelt ze het verhaal dat zijn opa vlak voor zijn dood nog een klein bedje heeft gemaakt voor haar moedert. “Mijn moeder was zwanger. Van beroep was Egbert meubelmaker. Een tafeltje en stoeltje dat hij ook voor ons heeft gemaakt, staat nu bij Egbert junior!”

- Einde deel 1.

Wat Ina zich van de arrestaties ook nog herinnert is dat ze demonstratief voor een grote voorraadkast is blijven staan gedurende het bezoek van de Duitse soldaten. “Die kast zat vol met eten, bedoeld voor alle verzetsmensen die hier langskwamen. Dat was allemaal zo georganiseerd. Ze hebben me niet weggehaald zodat dit niet is ontdekt.”

Nooit meer rode kool
Egbert Snijder en Klaas de Boer, buschauffeur van beroep, werden eerst naar de Landbouwschool in Purmerend gebracht. Daar zijn Ina en haar moeder nog langs geweest om eten langs te brengen. Tevergeefs. Ze werden niet toegelaten. Wel kon ze een glimp van de twee mannen opvangen. “Mijn moeder had rode kool gemaakt en meegenomen. Dat hebben we daarna nooit meer gegeten. Het was de laatste keer dat we ze hebben gezien. Zelf heb ik later nog op die school gezeten. Al wilde ik absoluut niet in dat bewuste lokaal les krijgen.”

Gefusilleerd
Niet veel later werden beide mannen naar Haarlem vervoerd. En met anderen, waaronder de heer van Hall, later bekend geworden als de ‘Bankier van het verzet’, op 13 februari 1945 gefusilleerd als represaille voor een aanslag in die regio.
Zowel Klaas de Boer als Egbert Snijder werden daar begraven.

Herbegrafenis
De foto’s van de herbegrafenis zijn van negen maanden later. Bijna heel Edam was uitgelopen om de met militaire eer omgeven ceremonie te begeleiden. Snijder, een man van weinig woorden die binnen het verzet bekend stond om zijn leiderschap, heeft een ‘eeuwige’ rustplaats gekregen op de Algemeen Begraafplaats van de Grote Kerk. Klaas de Boer kreeg uiteindelijk in Purmerend een ereplaats.

Drijfveren
Jan Harmsen kent een deel van de verhalen. Zijn moeder was een zeer jonge koerierster binnen het Waterlandse verzet. Frieda Molenaar was pas 16 jaar. Zijn vader Joop Harmsen (afkomstig uit Zevenbergen) tien jaar ouder. Beide ontmoetten elkaar in het verzet. En er bloeide een liefde op.  Ook zij hadden contact met Snijder, een SDAP’er (voorloper PvdA). De drijfveren voor al deze mensen waren grotendeels gelijk. Jan: “Mijn moeder was Luthers en samen met mijn vader zeer vasthoudend in de overtuiging dat ons land bevrijd moest worden. Mijn oma en opa Molenaar  waren lid van SDAP. Mijn ouders waren niet lid van een politieke partij. Mijn opa was plaatselijk LO leider (Landelijke Organisatie voor hulp aan onderduikers). hij heeft hiervoor een oorkonde gekregen van D. Eisenhouwer.”
-
“Mijn ouders waren niet gelovig”, vertelt Ina. “Maar zij respecteerden iedereen die anderen ook respecteerden. Of je nu christelijk was of joods, of je nu socialist was of liberaal. Dat maakte allemaal niet uit. In het verzet liepen al die overtuigingen ook door elkaar heen.”

Gemarteld
Jan weet dat zijn vader op het moment dat Egbert Snijder en Klaas de Boer werden opgepakt, in een cel zat in Alkmaar. Hij was daar flink gemarteld en vertelde later dat hij op punt stond om te knappen. “Gek genoeg is mijn vader, die er eerder als een knulletje uitzag dan een jongvolwassen man, vrijgekomen met hulp van een in Edam woonachtige Italiaan, een vriend van NSB-leider Mussert notabene. Mijn moeder heeft zijn hulp ingeschakeld en het klinkt verbazingwekkend maar hij hielp ons. Op die manier ontliep mijn vader het lot dat Klaas de Boer en Egbert Snijder ondergingen.”

Toen de moeder van Ina haar woning in 1963 verliet vonden ze onder de vloer nog allerlei wapens. Ook Jan weet nog dat er in de hanenbalken van zijn ouderlijk huis pistolen lagen. “Die hebben we later geschonken aan het verzetsmuseum in Deventer.”

- Niet terugkijken
Na de oorlog werd er binnen de meeste verzetsgezinnen niet of heel weinig meer gepraat over de oorlog. De moeder van Jan verwoordde dat als volgt: “We hebben het meegemaakt en gooien het over de schouder om weer vooruit te kijken.” Eigenlijk alleen als de mensen van het verzet op een verjaardag of begrafenis bij elkaar kwamen werd er over gepraat. Anders niet.

De moeder van Ina hield wel contact met het gezin van Egbert Snijder. “Jouw vader was de lieveling van mijn moeder`, weet Ina nog. “Toen je vader in dienst moest, kwam hij ook even bij ons aanwaaien in zijn veel te grote uniform en pet. Luuk was erg klein en mijn moeder was helemaal ontroerd om hem zo te zien.”

Bruidsmeisje
- De vrouw van Egbert Snijder, Trien, hertrouwde met Henk de Hoop, en ook haar leven ging door. Ina trouwde later, maar verloor de vader van haar twee dochters, Edammer Jan Dirk Beets, bij een ongeluk. Ook zij had nog volop contact met mensen uit het vroegere verzet. “Ik ben nog bruidsmeisje geweest bij het huwelijk van Piet Smit en Fien Dal. Mijn jurkje was gemaakt van parachute stof…”

Hannie Schaft
Haar huidige man Koen is de jongere neef van oud-verzetsstrijder Koen Rozendaal. Laatstgenoemde werd ook vermoord door de Duitsers. Hij was oprichter en commandant van de Waterlandse KP, voordat Egbert het stokje van hem overnam. Koen Roozendaal ligt begraven in de duinen bij Bloemendaal tussen Hannie Schaft (het meisje met het rode haar) en Johannes Post op de ´Eerebegraafplaats´.
Koen Rozendaal kwam uit een zeer groot gezin uit Berkel en Rodenrijs waarin alle 11 jongens en twee meisjes in het verzet zaten! “Ik weet niet precies waarom Koen in deze regio belandde.”

Monument busstation
Jan Harmsen (65) en Ina Beets (79) bezoeken nog jaarlijks de herdenkingen op 4 mei. Al is Jan zich pas sinds tien jaar echt gaan verdiepen in de oorlog. Voor Egbert (53) begint dit proces nu, lijkt het. “Er werd door mijn vader heel weinig over de oorlog verteld. Ik ging natuurlijk altijd wel mee naar de herdenkingen. Het monument bij het Edamse busstation is naar mijn opa vernoemd. De doos met spullen en foto´s uit die tijd heeft de interesse aangewakkerd.”

“Misschien dat het Edamse museum of een andere instantie iets met deze fysieke herinneringen wil gaan doen. Het is de moeite meer dan waard!,” eindigt Jan Harmsen een bijzondere avond.


 




BASE-it Computers De Boer Accountants Harmonie Kapper Sjoerd Lux Photograpy Cor Kes Ronald Schot Smits Web Stadskrant adverteren Uitgeverij De Stad Hotel Restaurant De Fortuna schoonmaak & opruimbedrijf HARRIE
Facebook